Vai trò của hệ miễn dịch đối với trẻ nhỏ
Dù trẻ học trực tuyến tại nhà hay quay trở lại trường lớp, sức khỏe miễn dịch vẫn luôn là mối quan tâm hàng đầu của các bậc phụ huynh, đặc biệt trong thời điểm giao mùa, mùa lạnh và khi các bệnh cúm có xu hướng gia tăng. Mặc dù đại dịch COVID-19 đã phần nào lắng xuống, nhưng các nguyên tắc bảo vệ và tăng cường sức đề kháng cho trẻ vẫn giữ nguyên giá trị.
Trong quá trình sinh hoạt hằng ngày, trẻ thường xuyên tiếp xúc với nhiều tác nhân gây bệnh khác nhau. Vì vậy, cơ thể trẻ cần được cung cấp đầy đủ các vitamin và khoáng chất thiết yếu để hỗ trợ hệ miễn dịch hoạt động hiệu quả, giúp chống lại vi khuẩn, virus dù trẻ ở trường hay tại nhà.
Khi sức đề kháng suy giảm, trẻ dễ mắc các bệnh phổ biến như viêm đường hô hấp, viêm họng cấp, viêm thanh quản, viêm thanh khí phế quản, viêm phổi, viêm VA, viêm mũi xoang cấp cũng như các rối loạn tiêu hóa như tiêu chảy, kiết lỵ, rối loạn tiêu hóa.
Theo thống kê của Viện Dinh dưỡng Quốc gia, tỷ lệ thiếu vi chất dinh dưỡng ở trẻ em Việt Nam, đặc biệt là sắt và kẽm, vẫn ở mức đáng báo động. Khoảng 60% trẻ dưới 5 tuổi bị thiếu kẽm và cứ 3 trẻ thì có 1 trẻ thiếu sắt, trong đó tình trạng thiếu sắt thường đi kèm thiếu kẽm. Đây cũng là nhóm đối tượng dễ bị suy dinh dưỡng và suy giảm miễn dịch, khiến các bệnh truyền nhiễm dễ diễn tiến nặng hơn.
Sắt và kẽm là hai vi chất đóng vai trò then chốt đối với hoạt động của hệ miễn dịch. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu khiến bệnh cúm không còn chỉ xuất hiện vào mùa đông, cùng với diễn biến phức tạp của các bệnh truyền nhiễm và tình trạng kháng kháng sinh gia tăng trên toàn cầu, việc nâng cao miễn dịch cho trẻ trở thành giải pháp phòng bệnh quan trọng và bền vững. Tuy nhiên, tốc độ nghiên cứu và phát triển kháng sinh mới hiện chưa theo kịp sự gia tăng của vi khuẩn kháng thuốc, càng cho thấy vai trò thiết yếu của dinh dưỡng trong việc bảo vệ sức khỏe trẻ em.
Các chuyên gia cũng chỉ ra rằng tình trạng thiếu sắt ở trẻ thường khó nhận biết, kéo dài và dễ dẫn đến thiếu máu, từ đó làm suy giảm khả năng miễn dịch nếu không được can thiệp kịp thời.
Những thực phẩm và yếu tố giúp tăng cường miễn dịch cho trẻ
Để hỗ trợ hệ miễn dịch của trẻ hoạt động hiệu quả, cha mẹ cần chú trọng xây dựng chế độ dinh dưỡng và sinh hoạt phù hợp, trong đó bao gồm các yếu tố sau:
Bổ sung kẽm – khoáng chất nền tảng của miễn dịch
Kẽm là một trong những vi chất quan trọng nhất đối với hệ miễn dịch của trẻ, thường có nhiều trong các thực phẩm giàu protein như hàu, thịt đỏ và thịt gia cầm. Theo khuyến nghị của Viện Y tế Quốc gia Anh (NIH), nhu cầu kẽm mỗi ngày thay đổi theo độ tuổi:
– Trẻ sơ sinh 0–6 tháng: 2 mg
– Trẻ 7–12 tháng: 3 mg
– Trẻ 1–3 tuổi: 3 mg
– Trẻ 4–8 tuổi: 5 mg
– Trẻ 9–13 tuổi: 8 mg
– Thanh thiếu niên 14–18 tuổi: 11 mg (nam), 9 mg (nữ)
Tăng cường sức khỏe đường ruột với probiotics và prebiotics
Probiotics và prebiotics có vai trò quan trọng trong việc duy trì hệ vi sinh đường ruột khỏe mạnh, từ đó hỗ trợ miễn dịch. Các thực phẩm lên men như dưa cải bắp, dưa chua hay giấm táo là nguồn cung cấp tự nhiên các lợi khuẩn này.
Bổ sung chất béo tốt từ các loại hạt
Các loại hạt như óc chó, hạt bí ngô, hạt chia, hạt lanh xay, hạt gai dầu chứa axit alpha-linolenic (ALA) – một dạng omega-3 có nguồn gốc thực vật, đã được chứng minh có khả năng hỗ trợ phòng chống bệnh tật.
Tăng cường rau xanh và trái cây giàu chất chống oxy hóa
Rau xanh đậm và các loại quả mọng là nguồn cung cấp dồi dào chất chống oxy hóa. Các loại rau như bông cải xanh, rau bina, cải xoăn, cải thìa cùng trái cây họ cam quýt, dâu tây… đặc biệt giàu vitamin C – vi chất quan trọng giúp tăng cường sức đề kháng.
Đảm bảo trẻ uống đủ nước mỗi ngày
Nước đóng vai trò quan trọng trong quá trình trao đổi chất và hỗ trợ hoạt động miễn dịch, vì vậy cần đảm bảo trẻ uống đủ nước theo nhu cầu từng độ tuổi.
Sử dụng thực phẩm bổ sung khi cần thiết
Trong trường hợp chế độ ăn chưa đáp ứng đủ nhu cầu vi chất, cha mẹ có thể cân nhắc bổ sung vitamin D theo khuyến nghị:
– Trẻ 0–12 tháng: 10 mcg (400 IU)
– Trẻ 1–12 tuổi: 15 mcg (600 IU)
– Trẻ 13–19 tuổi: 15 mcg (600 IU)
Duy trì giấc ngủ đầy đủ và chất lượng
Giấc ngủ có ảnh hưởng trực tiếp đến miễn dịch. Tổng thời gian ngủ khuyến nghị mỗi ngày:
– 4–12 tháng: 12–16 giờ
– 1–2 tuổi: 11–14 giờ
– 3–5 tuổi: 10–13 giờ
– 6–12 tuổi: 9–12 giờ
– 13–18 tuổi: 8–10 giờ
– Từ 18 tuổi trở lên: tối thiểu 7 giờ
Khuyến khích vận động thể chất thường xuyên
Trẻ cần được vận động hằng ngày để nâng cao sức khỏe, hạn chế lối sống tĩnh tại, giảm thời gian xem TV, sử dụng điện thoại và tránh căng thẳng kéo dài.
