Do hệ miễn dịch còn non nớt và khả năng đề kháng chưa cao, trẻ nhỏ rất dễ bị vi khuẩn, virus xâm nhập và mắc các bệnh thường gặp như sốt, cảm cúm hay các bệnh đường hô hấp. Chính vì vậy, việc tìm hiểu và áp dụng các biện pháp giúp tăng cường sức đề kháng cho trẻ là điều cần thiết, giúp bé phát triển khỏe mạnh, vui chơi và học tập trong trạng thái thể chất tốt nhất.
1. Các phương pháp giúp tăng sức đề kháng cho trẻ
Trong những năm đầu đời, hệ miễn dịch của trẻ vẫn đang trong quá trình hoàn thiện, khiến trẻ dễ ốm vặt, đặc biệt là vào những thời điểm thời tiết khắc nghiệt như mùa hè nắng nóng kéo dài. Đây là giai đoạn trẻ có nguy cơ cao mắc các bệnh liên quan đến đường hô hấp và tiêu hóa. Do đó, cha mẹ cần đặc biệt chú trọng đến việc nâng cao sức đề kháng cho con. Tuy nhiên, mỗi độ tuổi sẽ cần những biện pháp phù hợp khác nhau.
Tăng sức đề kháng cho trẻ sơ sinh
Với trẻ sơ sinh, nguồn dinh dưỡng và bảo vệ miễn dịch tốt nhất chính là sữa mẹ. Việc cho trẻ bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu đời giúp cung cấp nhiều kháng thể tự nhiên, hỗ trợ hệ miễn dịch non yếu của trẻ chống lại các bệnh như tiêu chảy, viêm phổi, viêm màng não… Ngoài ra, sữa mẹ còn đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của não bộ. Vì vậy, các chuyên gia khuyến khích mẹ nên cho trẻ bú hoàn toàn trong 6 tháng đầu và duy trì việc bú mẹ đến khoảng 2 năm tuổi hoặc lâu hơn nếu có thể.
Tăng đề kháng cho trẻ trên 1 tuổi
Ở giai đoạn sau 1 tuổi, hệ miễn dịch của trẻ vẫn chưa hoàn chỉnh và rất dễ bị ảnh hưởng bởi các yếu tố môi trường, đặc biệt là khói thuốc lá. Việc trẻ hít phải khói thuốc có thể làm gia tăng nguy cơ mắc các bệnh hô hấp, thậm chí làm tăng nguy cơ đột tử ở trẻ sơ sinh. Vì vậy, người lớn trong gia đình cần tránh hút thuốc và giữ môi trường sống trong lành cho trẻ.
Bên cạnh đó, việc bổ sung sữa chua vào khẩu phần ăn hằng ngày cũng là một cách hiệu quả để tăng cường sức đề kháng. Sữa chua chứa các lợi khuẩn giúp cải thiện hệ tiêu hóa và hỗ trợ miễn dịch. Nhiều nghiên cứu cho thấy trẻ không được ăn sữa chua có nguy cơ mắc các bệnh như cảm lạnh, viêm họng cao hơn so với những trẻ được bổ sung sữa chua thường xuyên.
2. Những cách tăng cường đề kháng cho trẻ hiệu quả
2.1. Xây dựng chế độ ăn uống đầy đủ và cân đối
Chế độ dinh dưỡng đóng vai trò then chốt trong việc nâng cao sức đề kháng cho trẻ. Một thực đơn đa dạng, cân đối sẽ cung cấp đầy đủ dưỡng chất và vitamin cần thiết cho sự phát triển cả về thể chất lẫn trí tuệ, đồng thời giúp cơ thể trẻ chống lại các tác nhân gây bệnh.
Theo khuyến nghị của các chuyên gia dinh dưỡng, bữa ăn của trẻ cần đảm bảo đủ bốn nhóm chất chính gồm: chất đạm, chất béo, tinh bột, vitamin và khoáng chất. Cha mẹ nên tăng cường rau xanh và trái cây trong khẩu phần hằng ngày, đồng thời hạn chế các thực phẩm nhiều dầu mỡ, quá mặn hoặc quá ngọt. Khi trẻ bị ốm, việc cung cấp đầy đủ dinh dưỡng càng trở nên quan trọng; không nên kiêng khem quá mức vì điều này có thể khiến trẻ suy nhược, làm giảm khả năng chống lại bệnh tật.
2.2. Bổ sung thực phẩm giàu vitamin và khoáng chất thiết yếu
Vitamin A là vi chất quan trọng giúp củng cố hệ miễn dịch, tăng khả năng bảo vệ tế bào trước sự tấn công của vi khuẩn và virus. Vitamin C hỗ trợ nâng cao sức đề kháng và thúc đẩy quá trình phục hồi tế bào bị tổn thương. Trong khi đó, kẽm và selen có vai trò quan trọng trong việc kháng virus và tăng cường miễn dịch cho trẻ.
Để hạn chế tình trạng ốm vặt cũng như các bệnh về tiêu hóa và hô hấp, cha mẹ nên bổ sung cho trẻ các thực phẩm giàu vitamin A như cà rốt, gan động vật, thịt đỏ, rau ngót, khoai lang; thực phẩm giàu vitamin C như cam, quýt, dâu tây, ớt xanh; và các nguồn thực phẩm chứa kẽm, selen như cá, thịt nạc, lòng đỏ trứng.
2.3. Tiêm chủng đầy đủ và sử dụng thuốc đúng cách
Ngay từ khi mang thai và sau khi trẻ chào đời, việc tiêm phòng đầy đủ cho cả mẹ và bé là biện pháp quan trọng giúp phòng ngừa nhiều bệnh nguy hiểm như viêm gan, bạch hầu, uốn ván, ho gà, sởi, thủy đậu hay viêm não. Bên cạnh đó, cha mẹ tuyệt đối không tự ý sử dụng hoặc lạm dụng kháng sinh cho trẻ khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Việc dùng kháng sinh không đúng liều hoặc không cần thiết có thể dẫn đến tình trạng kháng thuốc, khiến trẻ dễ mắc bệnh và khó điều trị hơn.
2.4. Đảm bảo giấc ngủ và khuyến khích trẻ vận động
Giấc ngủ đóng vai trò quan trọng đối với sự phát triển toàn diện của trẻ, đặc biệt là hệ miễn dịch và não bộ. Trẻ ngủ đủ giấc sẽ có sức đề kháng tốt hơn và ít mắc bệnh hơn. Cha mẹ nên xây dựng cho trẻ thói quen ngủ đúng giờ, tránh để trẻ vận động quá nhiều vào buổi tối. Có thể cho trẻ ăn hoặc bú nhiều hơn vào buổi chiều để hạn chế việc thức giấc ban đêm vì đói.
Song song với giấc ngủ, việc vận động hằng ngày thông qua các hoạt động như đi bộ, chạy nhảy, đạp xe, bơi lội hay vui chơi ngoài trời giúp trẻ ăn ngon miệng hơn, hấp thu dưỡng chất tốt hơn và tăng cường khả năng miễn dịch.
2.5. Bổ sung các sản phẩm hỗ trợ tăng đề kháng khi cần thiết
Ngoài chế độ ăn uống và sinh hoạt, cha mẹ có thể cân nhắc bổ sung thêm các sản phẩm hỗ trợ tăng sức đề kháng cho trẻ theo từng giai đoạn phát triển. Hiện nay có nhiều sản phẩm giúp cải thiện miễn dịch và kích thích ăn ngon. Tuy nhiên, việc bổ sung cần được thực hiện kiên trì, không nóng vội và ưu tiên các sản phẩm có nguồn gốc tự nhiên, dễ hấp thu. Tránh sử dụng đồng thời nhiều loại hoặc thay đổi sản phẩm liên tục.
Do hệ miễn dịch chưa hoàn thiện, trẻ nhỏ khó có thể tự bảo vệ trước các tác nhân gây bệnh từ môi trường và sự thay đổi thời tiết. Trong bối cảnh dịch bệnh diễn biến phức tạp, việc tăng cường sức đề kháng cho trẻ càng trở nên quan trọng. Cha mẹ cần duy trì chế độ dinh dưỡng đầy đủ, giàu rau xanh và trái cây, đảm bảo giấc ngủ và vận động hợp lý cho trẻ; đồng thời có thể bổ sung các sản phẩm hỗ trợ tăng đề kháng khi cần thiết.
Việc bổ sung các dưỡng chất như lysine, kẽm, crom, selen cùng các vitamin nhóm B không chỉ giúp đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng mà còn hỗ trợ tiêu hóa, cải thiện khả năng hấp thu, giảm tình trạng biếng ăn và giúp trẻ ăn ngon miệng hơn.
